بخشیدن فدک به حضرت زهرا علیها السلام

(1) در این روز یا شب آن در سال هفتم هجرت، به امر خداوند، فدک به حضرت زهرا علیها السلام بخشیده شد، و حضرت رسول صلّی الله علیه و آله بر این بخشش شاهد گرفتند. (2) قول دیگر در این باره 15 رجب است. 

(3) ← فتح فدک پس از فتح خیبر در سال هفتم، حدود چهار سال قبل از شهادت پیامبر صلّی الله علیه و آله جبرئیل نازل شد، و دستور فتح فدک توسّط پیامبر و أمیر المؤمنین علیهما السّلام را آورد. آن دو بزرگوار در تاریکی شب با اسلحه ی لازم به سرزمین فدک آمدند، و حسب دستور پیامبر صلّی الله علیه و آله، أمیر المؤمنین علیه السّلام بر کتف پیامبر صلّی الله علیه و آله قرار گرفت و آن حضرت بر خاست و أمیر المؤمنین علیه السّلام را با خود بلند کرد. به معجزه الهی مولی الموحّدین علیه السّلام در حالی که شمشیر رسول الله صلّی الله علیه و آله همراهش بود، از دیوار قلعه ی فدک بالا رفت و بالای دیوار صدای مبارکش را به اذان بلند کرد. یهودیان قلعه فدک گمان کردند که مسلمین حمله کرده اند و روی دیوارها هستند. خواستند از در قلعه فرار کنند، ولی بیرون قلعه مقابل در آن پیامبر صلّی الله علیه و آله را در برابر خود دیدند و از طرفی أمیر المؤمنین علیه السّلام پائین آمد و با آنان در گیر شد و 18 نفر از بزرگان آنان را کشتند، و بقیّه تسلیم شدند. زنان و فرزندان آنان را اسیر کردند و غنائم را همراه خود آوردند. امر بر این قرار گرفت که هر کس از اهل فدک مسلمان شود، خمس اموال او را بگیرند و هر کس بر دین خود باقی ماند همه ی اموالش را بگیرند. این گونه بود که بدون لشکر کشی و کوچکترین دخالت مسلمین قلعه ی فدک فتح شد. و طبق آیه مبارکه سوره حشر 

(4) سرزمین هائی که بدون لشکر کشی مسلمین فتح شود، حتّی اگر اهل آن جا خودشان به عنوان تسلیم نزد پیامبر صلّی الله علیه و آله بیایند، این مناطق و غنائم و اُسَرای آن مِلک خاصّ حضرت است و مانند اموال شخصی خود می تواند هر تصمیمی در باره ی آن ها بخواهد بگیرد، و مسلمین هیچ حقّی در آن ها ندارند. ←

 اعطای فدک به فاطمه علیها السلام بعد از این ماجرا جبرئیل نازل شد و این آیه را آورد : «وَ آتِ ذَا الْقُرْبی حَقَّهُ» : «حقّ خویشان را به آنان بده» 

(5) پیامبر صلّی الله علیه و آله پرسید : منظور چه کسانی هستند، و این حقّ کدام است ؟ جبرئیل از طرف خداوند عرضه داشت : فدک را به فاطمه علیه السّلام عطا کن. پیامبر صلّی الله علیه و آله به حضرت زهرا علیها السلام فرمود : «خداوند فدک را برای پدرت فتح کرد، و چون لشکر اسلام آن را فتح نکرده مخصوص من است. خداوند دستور داده آن را به تو بدهم. از سوی دیگر مهریّه ی مادرت حضرت خدیجه علیها السلام بر عهده ی پدرت مانده و پدرت در قبال مهریّه ی مادرت و به دستور خداوند فدک را به تو عطا می کند. آن را برای خود و فرزندانت بردار و مالک آن باش». حضرت زهرا علیها السلام عرض کرد : «تا شما زنده اید بر من و مال من صاحب اختیار هستید». پیامبر صلّی الله علیه و آله فرمود : ترس آن را دارم که نا اهلان تصرّف نکردن تو را در زمان حیاتم، بهانه ای قرار دهند و بعد از من آن را از تو منع کنند. حضرت صدیقه علیها السلام عرض کرد : آن گونه که صلاح می دانید عمل کنید. پیامبر صلّی الله علیه و آله أمیر المؤمنین علیه السّلام را فرا خواند و فرمود : «سند فدک را به عنوان بخشوده و اعطائی پیامبر بنویس و ثبت کن». علی علیه السّلام آن را نوشت و پیامبر صلّی الله علیه و آله و یکی از غلامان رسول خدا صلّی الله علیه و آله و امّ ایمن شهادت دادند و پیامبر صلّی الله علیه و آله فرمود : امّ ایمن زنی از اهل بهشت است، و تا زمان حیات رسول خدا صلّی الله علیه و آله وکلای حضرت زهرا علیها السلام در آن سرزمین بودند.

 (6) ← در آمد فدک رسول خدا صلّی الله علیه و آله مردم را در منزل حضرت زهرا علیها السلام جمع نمود و به آنان خبر داد که فدک از آن فاطمه علیها السلام است و از درآمد فدک به عنوان اعطائی فاطمه علیها السلام بین مردم تقسیم کرد.

  منابع : 1. کافی : ج 1، ص 543. و … . 2. بحار الأنوار : ج 95، ص 188. و … . 3. مسار الشیعة : ص 35. و … . 4. سوره حشر : آیه ی 6 ـ 7. 5. سوره اسراء : آیه 26. 6. کافی : ج 1، ص 543. و …

در آمد فدک را سالیانه از هفتاد هزار سکّه ی طلا تا صد و بیست هزار سکّه نوشته اند. هر سال چشمان بسیاری از نیازمندان منتظر سر رسیدن در آمد فدک بود. 

← غصب فدک بعد از رحلت پیامبر صلّی الله علیه و آله مأموران ابوبکر به دستور او نماینده ی حضرت صدیقه علیها السلام را از فدک اخراج کردند و مِلک آن را غصب نمودند و در آمد آن را به طور کامل برای مخارج حکومت غاصبانه ی خود صرف کردند. حضرت صدّیقه علیها السلام همان نوشته و سند فدک را که پیامبر صلّی الله علیه و آله به أمیر المؤمنین علیه السّلام فرمودند و آن حضرت ثبت کرد، عیناً نزد ابوبکر آورد، ولی ابوبکر نه سند را قبول کرد و نه شاهدان را. 

(7) بعد از 15 روز که از شهادت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله گذشته بود، حضرت صدیقه شهیده علیها السلام همراه با جمعی از زنان بنی هاشم به مسجد تشریف بُردند و خطبه ای ایراد فرمودند که دریایی از معارف، حقایق بلاغت و فصاحت و شرایع اسلامی در آن است. ابوبکر نامه ای دالّ بر باز گرداندن آن به حضرت نوشت، ولی هنگامی که فاطمه زهرا علیها السلام آن سند را در دست داشت و به منزل باز می گشت با عُمَر روبرو شد و او نوشته ی ابوبکر را با جسارت به ساحت ملکوتی حضرت از او گرفت. 

7. بحار الأنوار : ج 29، ص 105 الا لعنت الله علی القوم الظالمین @yaranemhdi